Haber, Oyun, Sağlık, Tarifler ve Daha Fazlası | “ de” ve “ki”lerin Görevlerini, Yazımına İlişkin Kuralları Araştırma

“ de” ve “ki”lerin Görevlerini, Yazımına İlişkin Kuralları Araştırma

Resim bulunamadı

Genel Kültür

19 Eylül 2012

ekledi.

28 yorum yazıldı

6621 kez incelendi.

BAĞLAÇ OLAN “ki”

1- Başlı başına bir sözcüktür. Cümleleri birbirine bağlar.Kendinden önce gelen sözcüktenayrıyazılır.Bu sözcüğün ünlü harflerinden etkilenmez.

a) Öyle anlaşılıyor ki, sen gelmeyeceksin.

1. Cümle : Öyle anlaşılıyor.
2. Cümle : Sen gelmeyeceksin.

b) Onu görünce öyle şaşırdım ki, anlatamam.

1. Cümle : Onu görünce öyle şaşırdım.
2. Cümle : Anlatamam.

2- a) “ki” bağlacı kimi sözcüklerle birleşip, kaynaşarak birleşik sözcük olur. O zaman ayrı yazılmaz.
mademki, halbuki, belki, sanki, çünkü, oysaki.

b) “ki” bağlacı bazı sözcüklerle de öbekleşir, fakat ayrı yazılır.
demek ki, öyle ki , kaldı ki

3- Şüphe ve pekiştirme göreviyle kullanılan “ki” sözcüğü de ayrı yazılır.

Babam geldi mi ki?
Doktor açıklama yapacak mı ki?

EK OLAN “-ki”

Daima sözcüklere bitişik yazılır.”Kiminki?” ve “hangi?” sorularının karşılığı olan sözcüklerin aldığı “ki” ler ektir.

**Sonunda ince-yuvarlak ünlü bulunan bazı sözcüklerden sonra getirilen “-ki” eki küçük ünlü uyumuna uyarak “-kü” olur.**

-Dünkü olay beni çok etkiledi.
-Bugünkü toplantı uzun sürdü.

Ek olan “-ki”, iki şekilde karşımıza çıkar:

1- İlgi zamiri olan “-ki”:

Sözcüklerin yerini alır. -mki,-inki biçiminde eklenir.
Benim ellerim kirli, seninkiler temiz.
Seninki………senin ellerin
Seninki, bugün yine okula gitmedi.
Seninki……senin çocuğun
Benimki çok eskidiği için, yenisini aldım.
Benimki…….benim çantam

2 -Belirtme sıfatı üreten “-ki”

Yer ve zaman belirten sıfatlar türetir:
Duvardaki resmi ben yaptım.
Akşamki yemeği çok beğendim.
Penceredeki çiçek, soğuktan dondu.

**Yazımda “-ki” eki ile, “ki” bağlacını birbirinden ayırabilmek için “ki” ler cümleden çıkarılır. Cümlenin kuruluşunda bozulma oluyorsa “ki” ler ektir, bitişik yazılır. Olmuyorsa, bağlaçtır, ayrı yazılır.**

 

Bağlaç Olan da / de’nin Yazılışı
Bağlaç olan da / de ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar: Kızı da geldi gelini de. Durumu oğluna da bildirdi. Sen de mi kardeşim? Güç de olsa. Konuşur da konuşur.
Not: Ayrı yazılan da / de hiçbir zaman ta / te biçiminde yazılmaz: Gidip de gelmemek var, gelip de görmemek var (Gidip te gelmemek var, gelip te görmemek var değil)
Not:Ya sözüyle birlikte kullanılan da ayrı yazılır: ya da
Not:Da / de bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile ayırmak

yanlıştır: Ayşe de geldi(Ayşe’de geldi değil). Kitabın kapağına da dikkat et (Kitabın kapağına’da dikkat et değil).
“de” bağlacının ve “de” bulunma durum ekinin yazımı:
“de” “da” bağlacı da tıpkı “ki” bağlacı gibi ayrı bir sözcük olduğu için daima ayrı yazılır. Bulunma durum eki olan “-de,-da, -de,-ta” ise eklendiği sözcüğe bitişik yazılır, “de, da” bağlacıyla “-de,-da,-te,-ta” ekleri birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Pratik olarak birbirinden şu şekilde ayırt ederiz: Cümle içerisinde cümleden “de”yi çıkartırız, eğer cümlenin yapısında bir bozukluk olmuyorsa o “de” bağlaçtır. Cümlenin yapısı bozuluyorsa o “de” bulunma durum ekidir.
Bulunma Durumu Eki -da / -de / -ta / -te’nin Yazılışı
Bulunma durumu eki getirildiği kelimeye bitişik yazılır: devede (deve-de) kulak, yolda (yol-da)kalmak, ayakta (ayak-ta) durmak, işte (iş-te) çalışmak vb.
Yurtta sulh, cihanda sulh. (Atatürk)
Bağlaç Olan ki’nin Yazılışı
Bağlaç olan ki ayrı yazılır: bilmem ki, demek ki, kaldı ki vb.
Türk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil, şuurla işlen­sin. (Atatürk)
Geçmiş zaman olur ki hayali cihan değer.
Birkaç örnekte ki bağlacı kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki. Bu örnekler­den çünkü sözünde ek aynı zamanda küçük ünlü uyumuna uymuştur.
Şüphe ve pekiştirme göreviyle kullanılan ki sözü de ayrı yazılır: Ders bitti, zil çaldı mı ki? Seni öyle göreceğim geldi ki.
“ki” bağlacının ve “-ki” ekinin yazımı:
Türkçede üç çeşit “ki” vardır: Bağlaç olan”ki”, sıfat yapan “-ki” ve zamir olan(ilgi zamiri) “-ki”. Bağlaç olan “ki” daima ayrı yazılır. Sıfat yapan “-ki” ve zamir olan “-ki” eklendiği sözcüğe bitişik yazılır.

Dilimizdeki bu üç farklı “-ki”yi birbiriyle karıştırmamak için şu pratik yöntemleri uygulayın.

Cümle içerisinde -ki’den sonra -ler çokluk ekini getirebiliyorsanız o -ki zamir olan -ki’dir. Ayrıca zamir olan -ki’nin bir ismin yerini tuttuğunu ve genellikle zamirlerin üzerine geldiğini de unutmamalıyız.

Sıfat yapan -ki de sıfat tamlaması kurar. Sıfat yapan -ki her zaman bitişik yazılır. Pratik olarak önündeki isme “hangi” sorusunu yönelterek bulur ve diğer -ki’lerden ayırt ederiz, öyleyse bu sıfat yapan -ki eklendiği sıfata daima bitişik yazılır.

Bağlaç olan “ki” ise daima ayrı yazılır. Diğer “ki” ekleriyle karıştırmamak için cümleden çıkartırız, cümlenin yapısında ciddi bir bozukluk olmuyorsa o “ki” bağlaç olan “ki”dir. Ayrıca bağlaç olan ki’nin daha vurgulu söylendiğini de göz önünde bulundurmak gerekir.

• Mademki, halbuki, oysaki.çünkü.sanki… sözcüklerindeki ‘ki’ ler bağlaç olmasına rağmen kalıplaştığı için bitişik yazılır.

Etiketler: , ,

Bu yazı için 28 yorum yapıldı:

  1. berat kaya diyor ki:

    acayip yardım ettiniz çok teşekkürler

    1. nil gündoğdu diyor ki:

      yaw hehehehehehehe

      1. buse apaydın diyor ki:

        boşş boşş şey yazmasanıza kolik misiniz oğlum sizzz

  2. beyza sertbakan diyor ki:

    vallaha süper ben 7. sınıfa gidiyorum türkçe performansa yaptım . süper anlatılmış …

    1. Anonim diyor ki:

      De ve ki nin yzımını bir bilemiyordum.

      Bunu yazdm öğrendm saol admin. :)

  3. enes diyor ki:

    teşekkür ederim çok yardımcı oldunuz

  4. isimsiz diyor ki:

    hiçde yardımınızzz olmadı bn ne yazdım googleye ne çıkıyo ppppppppuha

  5. nil gündoğdu diyor ki:

    bana çok yardımcı oldunuz bu siteden ayrılmam

  6. buse apaydın diyor ki:

    güzel yAzmışsınız ama çok uzun yazana kadar ne çektim kaç sayfaaaaa bilin bakalım neyse boşver 6. sınıfa gidiyorum yaradııııı bizim kulis siitesinee çook teşekkür ediyorum.tüm ödevlerimi busiteden yapıcam :D

  7. samet dağ diyor ki:

    çok teşekkürler

  8. arif diyor ki:

    saolun çok yardımcı oldunuz :)

  9. özge diyor ki:

    güzel bi site ama çokkk uzn yaz yaz bi türlü bitmedi ama güzeldi herşey için tşk

  10. gizem diyor ki:

    BANA ÇOK YARDIMCI OLDU ”BİZİM KULİS”SİTESİNDEN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM…

  11. merve diyor ki:

    Çok güzel diyemiyecem çünkü yazmaktan bıktım.:-D

    1. SERENAY diyor ki:

      aynen ya keke

      1. SERENAY diyor ki:

        aynen yha =d

  12. seymen diyor ki:

    ya abi bitti ya ama çok güzel ya

  13. seymen diyor ki:

    abi yüz almam 100yüz

  14. aqeer diyor ki:

    süperdi çok işime yaradı

  15. SERENAY diyor ki:

    iyi gzl

    1. çağrı diyor ki:

      ben 100 aldım

  16. zilan diyor ki:

    slm arkadaşlar ben yeni yazdım bunun sayesinde 100 alırsam çok mutlu olurum

  17. zilan diyor ki:

    şimdi çok iyi gidiyorum arkadaşlar bana şans dileyin hepinize selamlar hepinizi tebrik ediyorm hoşçakalınnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn

  18. gulhn diyor ki:

    ben 85 aldım ama yazim kötüydü diye ama tşekkürler

Yorum Yaz