Kahkaha

Bayıldım

Cool

Kızgın

Mahcup

Öğretici

Şaşkın

Suskun

Tatlı

Üzgün

Süper

Konularına Göre Deyimlerin sınıflandırılması ve örnekler

Ana Sayfa » Karma » Konularına Göre Deyimlerin sınıflandırılması ve örnekler
Konularına Göre Deyimlerin sınıflandırılması ve örnekler

Günlük hayatımızda kullandığımız bir çok deyimler var fakat bu deyimlerin çıkış kaynakları ve hangi konular içerisinde kullanıldığı gibi bir çok detay mevcut şimdi konularına göre deyimlerin sınıflandırlmasını örneklerle inceleyelim.

1-ALAY VE EĞLENME MAKSADIYLA YAPILAN DEYİMLER: 

a-Tasviri olup fiil karakteri taşımadan kullanılanlar: ör: Ayran budalası

b-Bir hüküm ifade edip atasözü değerine ulaşanlar: ör: Atı alan Üsküdar’ı geçti

c-Hikaye karakteri gösterenler: ör: Hoppala Fiilin hakim olduğu deyimler: ör:Akıldan yana züğürt olmak

2-HİKAYE DEYİMLERİ: 

a-Tasviri mahiyette olanlar: ör: Adet yerini bulsun

b-Dua mahiyetinde olanlar: ör: Bereket versin

c-Hitap olarak kullanılanlar ör: Ayol

d-Üzüntüyü, eseflenmeyi ifade edenler: ör: Ah& hellip ;aksi şeytan

e-Konuşmayı devam ettirmek amacıyla kullanılanlar: ör: Ha, ne diyordum

f-Teselli mahiyetinde kullanılanlar: ör: Adam sen de

3-TASVİRİ NİTELİKTE DEYİMLER: 

a-Tasviri olanlar: ör: Kuyu anası

b-Fiilin hakim olduğu deyimler: ör: Alçak gönüllü olmak

4-MÜBALAĞA DEYİMLERİ: 

a-Tasviri mahiyette olanlar: ör: Ağzı açık kalmak

b- Alay ve eğlenme ihtiva edenler: ör: Dananın kuyruğunu koparmak

c-Küçümseme,tahkir ve ihtar unsurlarını içine alanlar:ör: Yüreğinde dağ açılmak

5-DUA DEYİMLERİ: 

a-Nezaket ve iltifat unsurlarının hakim olduğu dua deyimleri: ör: Allah bir arada kocatsın

b-Vecize mahiyetinde olan dua deyimleri: ör: Nemrut’un ateşini Hz. İbrahim’e gülzar eden Allah, sizin de yaktığınız ateşi bize selamet nuru etsin.

c-İstihza yollu söylenen ve dalkavukluk çeşnisi ile bulunan deyimler: ör: Allah akıl versin, çok yaşa

d-Allah’a şükür anlamında yapılan deyimler: ör: Hamdolsun, bin şükür.

e-Büyü, tılsım bozmak veya yapmak için kullanılan deyimler: ör: Üzerliksin hevasın ,her dertlere devasın

6-İLTİFAT,DALKAVUKLUK,YALTAKLANMA VE SEVGİ DEYİMLERİ: 

a-Saray çevresinde padişah ve diğer devlet ricalini tasvir, takdir ve dalkavukluk için kullanılan deyimler: ör: Devletli , efendi zadem

b-Sevgiliye veya yaranılmak istenen kimseye karşı kullanılan hitap deyimleri: ör: A canım, canımın içi, ciğerimin köşesi, elmasım
c- Sevgiliyi veya yaltaklık edileni tasvir için kullanılanlar: ör: Afeti can, gazali rana, hokka gibi ağızlı, kiraz gibi dudaklı

d-Sevilen veya yaranılmak istenen şahsa söylenen,fiilin hakim olduğu deyimler: ör:Keremin arpa tarlası gibi yanmak

e-Aşırı bir alçakgönüllülük veya kendini küçültmekle yapılan dalkavukluklar, yalvarmalar, dua mahiyetinde olanlar: ör: Bağışlayınız,af buyurunuz,Allah ömürler versin

7-BEDDUALAR: 

a-Uzuvlar üzerine yapılan beddualar: ör: Ağzı kurusun, burnu kırılsın, elleri yumurcaktan kopsun

b-Soyut anlam taşıyanlar: ör:Adı batsın, Aklı kurusun

c-Vasıtala Beddualar: ör:Ziftin pekini ye

d-Alay yollu beddualar: ör: Deli diyenin tepesi delinsin, iki gözün bir delikten fırlasın

8-İHTAR MAHİYETİNDE DEYİMLER: 

a-Tek kelimeden ibaret olanlar: ör:Savul,yıkıl v.b.

b-Soyut anlam taşıyanlar: ör: Hanya’yı Konya’yı haddini bildiririm.

c-Uzuvlara dayanılarak yapılan ihtarlar: ör:Ağzını düzelt,dilini tut

d-Vasıtalı ihtarlar: ör: Eşek sudan gelinceye kadar dövmek

9-KÜFÜR VE HAKARET DEYİMLERİ: 

a-Kelime halinde olan, içinde tasviri, soyutluk ve hafif bir şekilde kıyaslama unsurları bulunan küfür ve hakaret deyimleri: ör: Alık, balkabağı, marsık, kınamsık

b-Tek kelime halinde olan fiili hakaret deyimleri: oldukları özellikler sıralanmıştır. Şimdi bu iki türün birbirleriyle olan ilişkilerini gözden geçirmeye çalışacağız.

Deyimlerin Atasözlerinden şöyle özetlenebilir: 

1-Deyimler kavram ve durum bildirirler.
2-Deyimlerin mecazlı anlamı vardır.
3-Deyimlerin öyküsü, efsanesi ve kaynağı genellikle vardır.
4-Deyimleri anlatım kalıbı olarak görebiliriz.
5-Deyimlerde kesin hüküm, öğüt,yol göstericilik yoktur.yüzden genel kural oluşturmazlar. Not:Atasözleri için de yukarıda belirtilen açıklamaların tersi geçerlidir.

Deyimler ile atasözlerinin benzer tarafları şunlardır: 

1-Her ikisinde de kelimelerde mecaz, istiare ve kinaye vardır.
2-Kelime dizilişleri değiştirilemez.
3-Sözdeki kelimelerin eş anlamlısını kelimenin yerine koymak olumlu bir sonuç vermez, sözü bozar.
4-Biçim yönünden birbirlerine benzerler. ör: Zıbarmak, kudurtmak

c-Birden fazla kelimeli fiili hakaret deyimleri: ör. Boyundan büyük işe kalkışmak

d-Tasvir unsuru hakim olanlar: ör: Ayran budalası, düz taban, çenesi düşük

e-Hayvanlardan yararlanılarak yapılan ve herif gibi kelimelerle beraber kullanılan ağır küfür ve hakaret deyimleri: ör: Ağanın beygiri, kılkuyruk herif, köpoğlu v.b.

10-SEDAYI TAKLİDEN MEYDANA GELEN DEYİMLER: 

Bu deyimler, doğadaki tabii ses taklitleriyle yapıldıkları gibi anlamsız kelimelerin yan yana gelmesiyle de
meydana gelebilirler. Bunlarda amaç, tasvir ettikleri semantik manadır. Söz konusu ses taklidi bir kelimeyle açıklanır. ör: Bıcı bıcı yapmak.

Yazıyı Oylayın?

Konularına Göre Deyimlerin sınıflandırılması ve örnekler - Yorumlar

YORUMLARINIZI PAYLAŞIN

 

Yapılan Yorumlar

anan zaaa :D28 Nisan 2014

proje ödevi var benim buradan yapıcam 😀 resimde bulcakmışım :D:D:D isyannnnnn

sinem28 Nisan 2014

aynen benimde var proje 😀

betul emine tan28 Nisan 2014

Cok süper bilgi

betul emine tan28 Nisan 2014

Evet ya

yigitt01 Mayıs 2014

la bi sus kari

yigitt01 Mayıs 2014

pardon kardeşim yazmış..

yigitt01 Mayıs 2014

mal gibi site desem yalan olr 🙂 100 aldım 😀

burak02 Mayıs 2014

8.sınıf içinolur dimi?

tolgahan04 Mayıs 2014

siz buna şüsredin

özkan29 Mayıs 2014

eywallah

ece sevim10 Mayıs 2016

benim de proje ödevim var
çok teşekkürler hazırlayana

BENZER İÇERİKLERİlginizi çekebilecek diğer içerikler

Copyright © 2009 - 2018

BizimKulis - Tüm Hakları Saklıdır